İki binayı da İmparator I. Franz Joseph yaptırdı; hiçbir zaman tam olarak inşa edilemeyen bir İmparatorluk Forumu'nun parçası olarak Gottfried Semper ile Carl Hasenauer tasarladı. Kubbenin altında altın harflerle yazılmış bir imparatorluk ithafı, binayı “Dem Reiche der Natur und seiner Erforschung”, yani doğaya ve onun araştırılmasına adıyor; Franz Joseph müzeyi 10 Ağustos 1889'da bizzat açtı.

Koleksiyonlar binadan çok daha eski; 250 yılı aşkın bir geçmişe uzanıyor. 1750'de Maria Theresia'nın eşi İmparator I. Franz, Floransalı bilgin Jean de Baillou'nun yaklaşık 30.000 fosil, deniz kabuğu, mercan, mineral ve değerli taştan oluşan doğa tarihi kabinesini satın aldı; onun ölümünden sonra Maria Theresia koleksiyonu halka açtı. Keşif gezileri çok daha fazlasını ekledi: 1817'den itibaren Brezilya'ya, 1857 ile 1859 arasında SMS Novara firkateyniyle dünyanın çevresine ve mürettebatı 1873'te Franz Josef Arazisi'ni keşfeden Avusturya-Macaristan Kuzey Kutbu keşif gezisiyle kuzeye. Müze bugün on milyonlarca nesneye bakıyor ve aynı zamanda önemli bir araştırma kurumu.

Bina yaklaşık 170 metre uzunluğunda ve 70 metre genişliğinde, iki avlunun çevresinde düzenlenmiş; 65 metrelik kubbesinin üzerinde Yunan güneş tanrısı Helios'un büyük bir bronz heykeli duruyor. Cephedeki figürler doğanın güçlerini ve bilimin ilerleyişini simgeliyor, korkuluk boyunca araştırmacıların heykelleri dizili. Büyük merdivenin üzerinde Hans Canon'un Hayatın Döngüsü adlı tavan resmi, insanlığın yükselişini ve düşüşünü anlatan bir alegoriyle 100 metrekarelik bir alanı kaplıyor; merkezinde elinde kum saati tutan, kırmızı örtülü bir adam var.

İçeride 39 salon hâlâ 19. yüzyıl planına göre düzenlenmiş; birçoğunda özgün koyu renkli oymalı vitrinler duruyor. Asma kat mineralleri, jeolojiyi ve paleontolojiyi, tarih öncesini ve antropolojiyi kapsıyor; sergilenen parçaları resimleyen 100'den fazla yağlı boya tabloyla süslenmiş. Birinci kat hayvanlar âlemini en basit biçimlerden başlayarak dolaşıyor ve maymunlarla bitiyor; 21 numaralı salondaki Mikrotiyatro dünyadaki en küçük organizmaları gösteriyor.

Mineral salonları 500 yılı aşkın sürede toplanmış kayaları, cevherleri, değerli taşları, göktaşlarını ve yapı taşlarını sergiliyor. IV numaralı salonda değerli taş koleksiyonu var; ham taşlar burada kesilmiş olanların ve bitmiş mücevherlerin yanında sergileniyor. Floransa Elması'nın 1865'te yapılmış özgün kopyası olan yapma taştan bir replikası da burada saklanıyor. Büyük parçalar arasında, hami Isidor Weinberger'in armağanı olan, Brezilya'daki Serra do Mar'dan gelen yaklaşık 450 kilogramlık bir ametist var.