Projeyi, İslam dünyasının kültürel çeşitliliğini bir araya getirecek bir yapı isteyen, BAE'nin merhum devlet başkanı Şeyh Zayed bin Sultan Al Nahyan başlattı; 2004'te ölen Şeyh Zayed avluda gömülü.
Tasarımı Suriyeli mimar Youssef Abdelke, Imad Malas, Basem Barghouti ve Moataz Al-Halabi ile birlikte yönetti. Kat planını ve kubbe düzenini Lahor'daki Badşahi Camii'nden aldılar; İskenderiye'deki Abu al-Abbas al-Mursi Camii'ne ve Fars, Babür ve Hint-İslam yapılarına da baktılar. Kemerler Mağribi, minareler Arap karakterinde. Yapının 82 kubbesi var; ana ekseni, Mekke'deki Kâbe'ye dönük olsun diye tam batının yaklaşık 12° güneyine çevrilmiş. Ustalar ve malzemeler aralarında Suriye, Hindistan, İtalya, Almanya, Türkiye, Çin ve Kuzey Makedonya'nın da bulunduğu pek çok ülkeden geldi; dış cepheyi Kuzey Makedonya'nın Prilep kentinden gelen Sivec mermeri kaplıyor.
Yaklaşık 17.000 metrekarelik avlu, İngiliz sanatçı Kevin Dean'in tasarladığı mermer mozaikle döşenmiş; kenarlardan içeri doğru Orta Doğu'ya özgü laleler, zambaklar ve süsenler kıvrılıyor. Dış revakları binden fazla sütun çevreliyor: beyaz mermerle kaplanmış, pietra dura tekniğiyle yarı değerli taşlar kakılmış 1.096 altıgen gövde. Her parça yerinde oyulup yerleştirilmiş; sütunları hurma yapraklarını andıran, eloksallı alüminyumdan altın renkli başlıklar taçlandırıyor. Mavi tonlarında çinilerle kaplı, yaklaşık 7.000 metrekare su tutan on dikdörtgen havuz binanın çevresini dolanıyor ve revakları yansıtıyor.
Ana namaz salonu 7.000'den fazla kişi alıyor. Zemini, İranlı sanatçı Ali Khaliqi'nin tasarladığı, yaklaşık 1.200 dokumacının kabaca iki yılda çoğunlukla yünden dokuduğu 5.627 metrekarelik tek parça el düğümlü bir halı kaplıyor. Camide Münihli Faustig'in yaptığı, Swarovski kristalleriyle süslü yedi avize asılı; en büyüğü 10 metre çapında ve 15 metre yüksekliğinde. Salonun 96 sütununa sedef kakılmış. Kıble duvarında Allah'ın 99 ismi, Emirlikli hattat Mohammed Mandi Al Tamimi'nin Kufi hattıyla yazılmış ve fiber optikle yumuşakça aydınlatılmış. Duvarın ortasındaki yarım daire biçimli mihrap, arı kovanını andıran bir taçtan aşağı akıyormuş gibi görünen altın renkli cam mozaikle kaplı: Bu, Kuran'ın cennette olduğunu bildirdiği bal ırmağının bir imgesi.
Hava karardıktan sonra Speirs and Major Associates'in ışıklandırma düzeni beyaz duvarlara mavimsi gri bulutlar düşürüyor; bulutlar Ay'ın evrelerine göre parlayıp sönükleşiyor. Sura gece turları bu etkinin etrafında kurulmuş. Ofisleri batı minarelerinde bulunan Sheikh Zayed Grand Mosque Centre, Arapça ve İngilizce kültür turları düzenliyor; Al Deleel multimedya rehberi ise 14 dilde tur sunuyor. Caminin dışında, Light & Peace Museum İslam medeniyetini bilim, sanat ve edebiyat üzerinden beş galeride anlatıyor; Diya, caminin mesajını konu alan 360 derecelik sürükleyici bir gösteri; Souq Al Jami' de binaya bakan dükkânlar, kafeler ve restoranlar barındırıyor. Kuzeydoğu minaresindeki bir kütüphane, İslami ilimler, hat, sanat ve sikkeler üzerine pek çok dilde kitap saklıyor.




