Katedrali inşa edenler, 1164'te Milano'dan getirilen Üç Kral'ın kutsal emanetlerine yaraşır bir yuva yapmayı amaçladı; emanetleri barındıran altın sanduka hâlâ kilisenin merkezinde. UNESCO katedrali 1996'da Dünya Mirası listesine aldı.
Başpiskopos Konrad von Hochstaden temel taşını 15 Ağustos 1248'de attı; Amiens Katedrali örnek alınarak planlanan koro bölümü 1322'de kutsandı. Çalışmalar 16. yüzyılda, güney kulesi ancak kısmen yapılmışken ve tepesinde büyük bir vinç bırakılmışken durdu; vinç 400 yıl boyunca şehrin siluetinin bir parçası olarak orada kaldı. Ortaçağa duyulan Romantik ilgi ve özgün cephe planının yeniden bulunması projeyi canlandırdı: İnşaat 1842'de ortaçağ çizimlerine göre yeniden başladı; masrafın üçte ikisini Zentral-Dombauverein, üçte birini Prusya devleti karşıladı. Katedral, başlanmasından 632 yıl sonra, 15 Ekim 1880'de tamamlanmış ilan edildi. İkinci Dünya Savaşı'nda on dört kez hava bombalarıyla vurulan katedral, yerle bir olmuş bir şehrin ortasında ayakta kaldı ve 1956'da yeniden açıldı. Bakım hiç bitmiyor; katedralin kendi taş ustaları atölyesi Dombauhütte, yapının bazı bölümlerini sürekli iskele altında tutuyor.
İçeride plan, nefin her iki yanında ikişer yan nefi olan bir Latin haçı; ince sütunçeler zeminden çok yüksek bir Gotik tonoza kesintisiz yükseliyor. Ortaçağdan kalma koro, oymalı sıralar da dahil olmak üzere özgün donanımının büyük kısmını koruyor; Tilman van der Burch'un yaptığı büyük taş Aziz Kristof heykeli eski girişin bulunduğu yeri gözetliyor. Nefin güney tarafında, Bavyera Kralı I. Ludwig'in bağışladığı, döneminin Alman üslubuyla boyanmış beş adet 19. yüzyıl penceresi, yani Bayernfenster yer alıyor; güney transeptte ise Gerhard Richter'in 2007 tarihli, bilgisayarla rastgele dizilmiş 11.500 eşit renkli cam kareden oluşan penceresi bulunuyor.
1190'da Verdunlu Nicholas'ın başladığı Üç Kral Sandukası, küçük bir bazilika biçiminde, figürler, mine ve değerli taşlarla kaplı, yaldızlı bronz ve gümüşten bir röliker. Sakristinin yakınında, Başpiskopos Gero'nun 960 dolaylarında yaptırdığı düşünülen büyük, oymalı meşe bir çarmıh olan Gero Çarmıhı asılı. Görülecek diğer eserler arasında Kutsal Ayin Şapeli'ndeki 1290 dolaylarından kalma Gotik bir oyma olan Milano Madonnası, 1322'de yerleştirilen siyah mermerden ana sunak ve Meryem Şapeli'nde Stefan Lochner'in Köln'ün koruyucu azizlerini tasvir eden sunak tablosu var. Başka eserler de Katedral Hazinesi'nde saklanıyor.
Katedralin on bir çanı var, dördü ortaçağdan kalma. En büyüğü, 1922'de dökülen ve Kölsch lehçesinde Decke Pitter diye bilinen 24 tonluk St. Petersglocke yalnızca birkaç büyük bayramda çalıyor. Ziyaretçiler 533 basamaklı taş bir döner merdivenle yaklaşık 100 metre yükseklikteki, Ren'e bakan seyir terasına çıkabiliyor.




