Müzeyi İspanya Kralı I. Juan Carlos 18 Ekim 1997'de açtı. Solomon R. Guggenheim Vakfı'na bağlı müzelerden biridir; hem kendi koleksiyonundan hem de vakfın koleksiyonundan İspanyol ve uluslararası sanatçıların eserlerini sergiler.

Proje 1991'de, Bask Hükümeti'nin Bilbao'daki bir Guggenheim müzesinin masraflarını karşılamayı önermesiyle başladı; karşılığında vakıf müzeyi işletmeyi, kalıcı koleksiyonunun bölümlerini dönüşümlü olarak Bilbao'ya göndermeyi ve geçici sergiler düzenlemeyi kabul etti. Müzenin Bilbao'yu canlandırmaya yardım etmesi amaçlanıyordu; ilk üç yılda yaklaşık 4 milyon ziyaretçi geldi ve yerel ekonomiye büyük bir canlılık getirdi. Müzenin çevresindeki semti dönüştürme biçimi Bilbao etkisi olarak anılır oldu.

Gehry, dış cephedeki kıvrımların ışığı yakalaması için gelişigüzel görünmesini istedi. Bina, balık pulu gibi dizilmiş, yalnızca 0,4 mm kalınlığında 33.000 titanyum levhayla kaplıdır; levhalara rüzgâra dayanabilmesi için dalgalı değil kapitone bir yüzey verilmiştir. Bunların altında Granada yakınlarındaki Huéscar'dan çıkarılmış bej kireçtaşından bir kaide vardır. Yapı caddeden oldukça mütevazı görünür; asıl etkisi nehir tarafından ortaya çıkar. Gehry'nin ekibi karmaşık biçimleri modellemek için CATIA yazılımını kullandı; bina zamanında ve bütçesinde tamamlandı.

İçeride her şey, Gehry'nin Çiçek adını verdiği, yüksek ve ışıkla dolu bir atriyumun çevresinde döner; atriyumdan haliç ve Bask Ülkesi'nin tepeleri görülür. On dokuz galeri 11.000 m² sergi alanı sunar: On tanesi klasik dikdörtgen plana sahiptir ve dışarıdan taşla kaplıdır, öteki dokuzu ise düzensiz biçimlidir ve titanyumla sarılıdır. 130'a 30 metre boyutlarındaki ve Arcelor Galerisi adını taşıyan en büyük galeri, müzenin tek kalıcı sergisine ev sahipliği yapar: Richard Serra'nın, sanatçının daha önceki Snake adlı eserini de içeren patinalı çelik heykel dizisi The Matter of Time.

Programın büyük bölümü değişen tematik sergilerden oluşur; enstalasyonlar ve elektronik eserler geleneksel resim ve heykelden sayıca fazladır. Koleksiyon avangardı, 20. yüzyıl soyut sanatını ve nesnel olmayan eserleri öne çıkarır; yanlarında Bask sanatçılarının eserleri de yer alır. Ana girişin dışında Jeff Koons'un Puppy heykeli durur.