Maya dilindeki ad, kuzey yarımadaya hâkim olan bir soy topluluğu olan Itzá'lara ait bir kuyunun ağzına işaret eder. Kent MS 600 civarında bölgesel önem kazandı; MS 900 ile 1050 arasında kuzey ve orta Yucatán'ı denetleyen, Isla Cerritos'taki limanı aracılığıyla deniz ticareti yapan güçlü bir başkente dönüştü. 1100'e gelindiğinde bölgesel merkez olarak gerilemişti. Kalıntılar federal mülktür ve ulusal antropoloji ve tarih enstitüsü INAH'ın korumasındadır; alan UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir.
Alanın çekirdeği, ana yapı grupları için elle düzlenmiş en az 5 kilometrekarelik bir araziyi kaplar; bu gruplar sacbeob denen 80'den fazla taş döşeli yolla birbirine bağlanır. Taş yapıların çoğu bir zamanlar kırmızı, yeşil, mavi ve mora boyanmıştı; yani bugün görülen gri kent tablonun yalnızca bir parçasıdır. Mimari, yerel Puuc ve Chenes üsluplarını orta Meksika'yı anımsatan biçimlerle karıştırır; bu bugün genellikle fethin değil kültürel alışverişin işareti olarak yorumlanır. En bilinen yapı toplulukları Büyük Kuzey Platformu, Osario Grubu ve Orta Grup'tur.
İlk İspanyolların El Castillo dediği piramidin dört yüzünün her birinde bir merdiven vardır; kuzeydoğu korkuluğunun dibinde oymalı yılan başları bulunur. 1930'lardaki kazılarda piramidin içine gömülü, bir Chac Mool ile yeşim beneklerle süslü kırmızı bir jaguar tahtını barındıran daha eski bir tapınak bulundu. İlkbahar ve sonbahar ekinokslarında, öğleden sonranın geç saatlerindeki ışık kuzey merdivenine aşağı kayan bir yılanı andıran bir dizi üçgen gölge düşürür. Yaklaşık 150 metre kuzeybatıda, 168'e 70 metrelik Büyük Top Sahası yer alır; 8 metrelik duvarlarının yükseğine oymalı taş halkalar yerleştirilmiştir, oturma basamakları boyunca da top oyuncularını gösteren kabartma panolar vardır; bunlardan biri, kanı yılanlar hâlinde akan başı kesilmiş bir oyuncuyu gösterir. Jaguar Tapınakları sahanın doğu duvarına yapılmıştır; yakınlarda Kafatası Platformu ile panolarında insan kalbi yiyen kartalların ve jaguarların görüldüğü dört merdivenli bir platform durur.
Piramidin doğusunda, Savaşçılar Tapınağı önünde savaşçı figürleri oyulmuş sütun sıraları bulunan basamaklı bir piramittir; merdiveninin tepesinde bir Chac Mool vardır. Toltek başkenti Tula'daki B Tapınağı'na çok benzer. Sütunlu galerileri Bin Sütun Grubu'na kadar uzanır. 270 metre uzunluğunda beyaz bir yol kuzeye, 60 metre çapında, suya kadar yaklaşık 27 metre dik inen duvarlarıyla doğal bir obruk olan Cenote Sagrado'ya gider. Burası bir hac yeriydi; Edward Herbert Thompson 1904 ile 1910 arasında obrukta tarama yaparak altın, oymalı yeşim, çanak çömlek ve insan kalıntıları çıkardı. Bu kalıntıların kurbana işaret edip etmediği hâlâ tartışmalıdır.
Güneyde, Osario doğal bir mağaraya inen bir kuyusu olan daha küçük bir piramittir; Xtoloc Tapınağı ise kentin öteki büyük cenotesine bakar. Orta Grup'ta, "salyangoz" anlamına gelen El Caracol, adını içindeki sarmal merdivenden alan, kare bir platform üzerindeki yuvarlak bir yapıdır; kapılarının ve pencerelerinin Venüs'ün izlediği yolu takip ettiği düşünülür. İspanyolların rahibe manastırı sandığı Las Monjas, Puuc üslubunda bir yönetim sarayıydı; "karanlık yazı" anlamına gelen Akab Dzib ise adını kapılarından birinin üzerindeki oyma hiyerogliflerden alır. Casa Colorada, MS 869'a denk gelen bir tarih içeren hiyeroglifleri korur.
Alanın yaklaşık 4 kilometre güneydoğusunda Balankanche mağaraları vardır; INAH burada bulunan antik çanak çömlek ve idolleri bırakıldıkları yerlere geri koydu, böylece yerinde görülebiliyorlar. 28 Şubat 2024'te Tinum'da açılan Büyük Chichen Itza Müzesi, aralarında Kutsal Cenote'yi canlandıran bir salon ve Chac Mool heykellerinin de bulunduğu 14 tema altında düzenlenmiş 1.000'den fazla eser barındırır.
Nasıl gidilir
Büyük Chichen Itza Müzesi ziyaretçi merkezinin bir parçasıdır; Tren Maya'nın Chichén Itzá istasyonuna gelen yolcular müzeye ulaşabilir.




