Kedu Ovası'nın yüksek bir kesiminde, Progo ve Elo nehirleri arasında, iki çift yanardağın, Merbabu-Merapi ve Sindoro-Sumbing'in arasında yer alır. Sailendra hanedanı döneminde yükseltilen anıt yüzyıllar sonra terk edildi ve 1814'e kadar volkanik kül ile ormanın altında gömülü kaldı; o yıl Cava'yı İngilizler adına yöneten Stamford Raffles, Hollandalı mühendis Hermann Cornelius'u anıtı açığa çıkarmaya gönderdi. Anıt, onunla doğu–batı doğrultusunda düz bir hat üzerinde duran daha küçük Mendut ve Pawon tapınaklarıyla birlikte 1991'de UNESCO tarafından Borobudur Tapınak Toplulukları adıyla listeye alındı.

Anıt, yukarıdan bakıldığında bir Budist mandalası oluşturan devasa tek bir stupadır. Her kenarı 123 metre olan bir taban üzerinde, alttaki altısı kare, üstteki üçü dairesel dokuz platform hâlinde yükselir; orta kubbesi yerden 35 metre yüksektedir. 55.000 metreküp kadar taş harç kullanılmadan, çıkıntılar, girintiler ve geçmelerle birbirine kenetlenerek döşendi; kabartmalar ise yapı tamamlandıktan sonra yerinde oyuldu. Her yüzün ortasındaki merdivenler, Kala başlarıyla taçlanmış ve iki yanında makaralar bulunan kemerli kapılardan geçerek yukarı çıkar; ana giriş, ilk anlatı kabartmalarının başladığı doğu yüzündedir.

İlk dört galerinin duvarlarında ve korkuluklarında, 1.460'ı anlatı sahnesi olmak üzere yaklaşık 2.670 kabartma panosu yaklaşık 3.000 metre boyunca uzanır. Hacılar bunları, anıtı sağlarına alarak saat yönünde yürüyerek okur. Birinci galeri, Buda'nın Tuşita cennetinden inişinden Sarnath'taki ilk vaazına kadar hayatını, önceki hayatlarının hikâyeleriyle birlikte anlatır; üst galeriler ise genç Sudhana'nın Kusursuz Bilgelik arayışındaki uzun yolculuğunu izler. Oymalar yol boyunca 8. yüzyıl Cava yaşamını ayrıntılı biçimde gösterir: saraylar, ormandaki münzeviler, köyler, pazarlar, hayvanlar ve çift yan denge kollu bir gemi.

Görünen tabanın altında, 1885'te tesadüfen bulunmuş gizli bir kaide yer alır; kaidedeki 160 pano, dedikodu ve cinayetten hayırseverlik ve hacca kadar eylemleri ve bunların karmik sonuçlarını gösterir. Kaide fotoğraflandıktan sonra yeniden kapatıldı; yalnızca güneydoğu köşesi açık bırakıldı. Fotoğraflar, tapınağın birkaç yüz metre kuzeyindeki Karmawibhangga Müzesi'nde sergileniyor. Yakındaki Samudra Raksa Müzesi'nde ise 2004'te Endonezya'dan Afrika'ya yelken açan Borobudur Gemisi'nin gerçek boyutlu bir kopyası bulunuyor.

Daha yukarıda kabartmaların yerini sade dairesel teraslar alır. Özgün 504 Buda heykeli, kare platformlar boyunca nişlerde ve orta kubbeyi çevreleyen 72 delikli, çan biçimli stupanın içinde bağdaş kurmuş otururdu; el hareketleri baktıkları yöne göre değişir. 300'den fazlası hasarlıdır, çoğunun başı yoktur; başlardan bir kısmı yurt dışındaki müzelere gitmiştir.

Anıt ilk kez 1907-1911 arasında Theodoor van Erp tarafından, ardından 1975-1982 arasında Endonezya hükümeti ve UNESCO tarafından restore edildi; bu ikinci restorasyonda bir milyondan fazla taş sökülüp kataloglandı ve yeni bir drenaj sisteminin çevresine yeniden yerleştirildi. Bu restorasyondan bu yana anıt yeniden ibadet ve hac için kullanılıyor; Waisak töreninde Mendut'tan Pawon'a yürünüyor ve tören Borobudur'da sona eriyor.