Doğu Ganga krallarından I. Narasingha Deva'nın saltanatına, yaklaşık MS 1250'ye tarihlenir. İç odanın üzerindeki büyük kule çoktan yıkılmıştır; ziyaretçilerin bugün gördüğü, başlıca onun önünde duran toplanma salonu jagamohana'dır ve bu salon hâlâ Kalinga tapınak mimarisinin doruk noktalarından biridir. UNESCO onu 1984'te Dünya Mirası ilan etti.
Simgecilik bütün tasarımı kateder. Hindu ikonografisinde Surya doğudan yükselir ve adlarını Sanskrit şiirinin yedi vezninden alan yedi atın çektiği arabayla gökyüzünü aşar; on iki çift tekerlek de Hindu takviminin aylarını simgeler. Tapınak, gün doğumunun ilk ışığı ana girişine düşsün diye doğuya bakar. Avrupalı denizciler onu daha 1676'da “Kara Pagoda” olarak biliyordu; Puri'deki Jagannath Tapınağı olan “Beyaz Pagoda” ile birlikte körfezdeki gemiler için bir yer işaretiydi.
Ayakta kalan salon, yükseldikçe geri çekilen üç kademe hâlinde yükselir; teraslarında vina ve başka çalgılar çalan kadın ve erkek müzisyenlerin taş figürleri durur. Doğuda, dans salonu Nata mandira, yüksek ve yoğun biçimde oyulmuş bir platformun üzerindedir; ana yapının çevresine bir yemekhanenin, mutfağın, kuyuların ve aralarında 1909'da gün yüzüne çıkarılan Mayadevi tapınağının da bulunduğu küçük mabetlerin kalıntıları dağılmıştır. Yapıcılar üç tür taşla çalıştı: kapı çerçeveleri ve bazı heykeller için klorit, platformun çekirdeği için laterit, geri kalanı için ise khondalit; hepsi uzak kaynaklardan getirildi.
Kabartmalar tapınağı kaideden tepeye kadar kaplar. En alttaki silme boyunca filler, yürüyen askerler, avcılar, bir hayvan kervanı, yol kenarında yemek pişiren yolcular ve şenlik alayları uzanır. Daha yukarıda duvarlar gündelik hayatı yakından ayrıntılarıyla gösterir: ıslak saçını sıkan ya da aynaya bakan bir genç kız, bir şey kapmaya çalışan bir maymunu kovalayan bir başkası, öğrencileri arasında bir öğretmen, oğlunu kutsayan bir anne, elinde bir sopa ve bir çanakla yaşlı bir kadın. Bir panel, gurusundan öğüt alan kralı gösterir; kral öğretmeninden çok daha küçük oyulmuştur ve kılıcı yere bırakılmıştır. Bunların arasında tapınağın, kur yapan ve yakınlaşan çiftleri gösteren mithuna oymaları, Durga, Vişnu, Şiva ve İndra ile Agni gibi Vedik tanrıların tasvirleriyle yan yana yer alır; bir zamanlar kapıları, filleri alt eden gerçek boyutlu aslanlar korurdu.
Tapınak 16. yüzyılın sonu ile 18. yüzyıl arasında harabeye döndü ve ormana terk edildi. 18. yüzyılın sonlarında, güneş tanrısının arabacısına adanmış, tek parça kloritten bir sütun olan Aruna stambha Puri'ye götürüldü; bugün Jagannath tapınağının Aslan Kapısı'nda durur. Restorasyon İngiliz yönetimi döneminde başladı; 1903'te salon çökmesin diye kumla dolduruldu. Düşmüş heykellerin çoğu, Hindistan Arkeoloji Araştırmaları Kurumu'nun yönettiği Konark Arkeoloji Müzesi'nde görülebilir; tapınak Hindistan'ın 10 rupilik banknotunun arka yüzünde yer alır.
Nasıl gidilir
Konark, Puri'nin yaklaşık 35 kilometre kuzeydoğusunda ve Bhubaneswar'ın 65 kilometre güneydoğusundadır. En yakın havalimanı Bhubaneswar'daki Biju Patnaik Havalimanı'dır; hem Bhubaneswar hem de Puri önemli demiryolu merkezleridir.




