Tapınak, tanrıça Parvati'nin bir biçimi olan Meenakshi'yi ve Şiva'nın bir biçimi olan eşi Sundareswarar'ı onurlandırır ve Hinduizmin üç geleneğini, Şivaizm, Şaktizm ve Vişnuizmi bir araya getirir: Şiva onun kocası, Vişnu ise yerel geleneğe göre kardeşidir. Eski kent onun çevresinde planlandı; sokaklar kompleksi eşmerkezli halkalar hâlinde çevreler ve Tamil takviminin aylarının adlarını taşır. Batı kulesi, Tamil Nadu eyaletinin amblemine model olmuştur.

Thiruvilaiyadal Puranam'a göre Kral Malayadhwaja Pandya ve kraliçesi bir oğul için dua etti, ama kurban ateşinden bunun yerine üç yaşında bir kız çocuğu çıktı; kız büyüyüp Madurai'yi yönetti ve Şiva ile karşılaşınca kendisinin Parvati'nin bir enkarnasyonu olan Meenakshi olduğunu açığa vurdu. Müritlerinin çoğu için kentte doğan Meenakshi kocasından daha üstündür ve hacılar genellikle onun mabedini kocasınınkinden önce ziyaret eder. En eski taş yapılar 12. ve 13. yüzyılların Pandya krallarına uzanır. Tapınak 14. yüzyılda Delhi Sultanlığı ordularınca yağmalandıktan sonra Vijayanagara hükümdarları onu yeniden yaptı; Madurai Nayakları da 16. ve 17. yüzyıllarda tapınağı büyük ölçüde genişleterek bugün görülen kulelerin ve sütunlu salonların çoğunu ekledi.

Kompleks, her birinin dört yanında birer kapısı olan eşmerkezli, duvarlarla çevrili avlular içinde 5,7 hektarlık bir alanı kaplar; kuleler dış duvarlara doğru yükselir. 16. yüzyıldan kalma güney gopuramı 52 metreyle en yüksek olanıdır ve panellerinde 1.500'den fazla mitolojik figür taşır; doğu kulesi ise en eskisidir. 16. yüzyılda yapımına başlanan Mottai, yani “kel” gopuram, yaklaşık üç yüz yıl çatısız kaldı ve ötekilerden çok daha az figür taşır. Duvarların çevresindeki duvar resimleri, Şiva'nın kutsal oyunları Thiruvilayadal'ın, aralarında kentin ve tapınağının yıkımı ile yeniden dirilişinin de bulunduğu altmış dört epizodunu gösterir.

İki ana mabet, en içteki avluda, doğuya bakarak yan yana durur. Meenakshi'nin iç odasında, üzerinde yeşil bir papağanın tünediği bir lotus tutan tanrıçanın yeşil taştan bir heykeli; kompleksin en büyük mabedi olan Sundareswarar'ınkinde ise taştan bir kobranın altında bir lingam bulunur. Tapınağın ritüeline göre her akşam Şiva'yı temsil eden bir çift metal ayak izi, çift geceyi birlikte geçirsin diye tahtırevanla onun iç odasından tanrıçanın odasına taşınır; sabah da puja ile uyandırılırlar. Şiva'nın mabedinin hemen dışında, tek bir taştan oyulmuş büyük Mukkuruni Vinayakar oturur. Her gün nadhaswaram ve tavil müziği eşliğinde altı puja yapılır.

Meenakshi'nin mabedinin önünde, ortasında yaldızlı bir lotus bulunan 50'ye 37 metrelik altın lotus havuzu Potramarai Kulam uzanır; batı yanında ilahi düğünü gösteren 17. ve 18. yüzyıl fresklerinden parçalar hâlâ durur. Kuzeydoğudaki, 985 oyma sütunu ve sıra sıra yali figürü bulunan Bin Sütunlu Salon, tapınak hakkında bir sanat müzesi barındırır; hemen batısında da vurulduğunda bir nota tınlayan müzikli sütunlar durur. Doğu girişinin yakınındaki Ashta Shakthi mandapasının sütunlarında tanrıçanın sekiz biçimi oyulmuştur; bir zamanlar papağan beslemek için kullanılan Kilikoondu mandapasında ise ağzında serbest dönen taş bir top tutan bir yali vardır. Duvarların dışındaki 124 sütunlu Vasantha ya da Pudu mandapası, kısmen dükkân tezgâhlarının gizlediği heykellerle doludur. Meenakshi ile Sundareswarar'ın düğünü, tapınağın en kalabalık festivalidir; 15 gün sürer ve tanrılar bir tapınak arabasıyla çevredeki sokaklarda dolaştırılır.