Tarihî kayıtlar 12. yüzyılda burada 85 tapınaktan söz eder; Hindu ve Jain tapınakları yan yana olmak üzere yaklaşık yirmi dört tanesi batı, doğu ve güney kümeleri hâlinde ayakta kalmıştır. UNESCO onları 1986'da Dünya Mirası listesine aldı ve heykel zenginliğini Hint sanatının en seçkin başarıları arasında saydığı Kandariya Mahadeva tapınağını özellikle vurgular.

Tapınaklar 12. yüzyılın sonuna kadar kullanımda kaldı. Sonraki hükümdarlar döneminde bazıları tahrip edildi, pek çoğu ormana terk edildi; ücra konumları onları daha fazla zarardan korudu. 1838'de İngiliz mühendis Yüzbaşı Burt yerel halk tarafından tapınaklara götürüldü ve gördüklerini Asiatic Society of Bengal'e bildirdi. Alexander Cunningham'ın araştırması daha sonra onları Lakshmana tapınağı çevresinde bir Batı grubu, Javeri tapınağı çevresinde bir Doğu grubu ve Duladeva tapınağı çevresinde bir Güney grubu olarak ayırdı; bu adlar hâlâ kullanılır. Khajuraho adı Sanskritçe “hurma ağacı” anlamındaki sözcükten gelir; yerel efsaneye göre bir zamanlar kapıda iki altın hurma ağacı dururmuş.

Her tapınak aynı planı izler. Zengin biçimde oyulmuş yüksek bir teras olan jagati'nin üzerinde yükselir; ziyaretçiler süslü bir giriş revakından ana salona, ardından bir giriş holüne ve son olarak, çevresinde saat yönünde dolaşmak için bir yol bulunan iç oda garbhagriha'ya geçer. İç odanın üzerinde, ana kuleye yaslanan daha küçük kulelerin kümelenmesiyle yükselen ve her biri tanrıların yurdu Kailasa Dağı'nı simgeleyen shikhara uzanır. Biri, Chaturbhuja dışında bütün tapınaklar gün doğumuna bakar. Yapıcılar harç kullanmadı: kumtaşı bloklar zıvana ve geçme birleşimlerle birbirine kenetlenir ve büyük kısmı görünmeyen granit bir temelin üzerinde kendi ağırlıklarıyla durur.

Kral Vidyadhara döneminden kalma bir Şiva tapınağı olan Kandariya Mahadeva en büyüğüdür; kulesi yerden 116 fit yükselir ve çoğu yaklaşık yarı insan boyunda 870'ten fazla figür onu üç kuşak hâlinde kaplar. Lakshmana tapınağı Kral Yashovarman ile, Vishvanatha tapınağı ise Kral Dhanga ile ilişkilendirilir. Matangeshvara tapınağı hâlâ bir ibadet yeridir ve 2,5 metre yüksekliğinde bir lingam barındırır; Chausath Yogini tapınağında ise 64 yogini tasviri bulunur. Doğu grubundaki Digambara Jain tapınakları arasında Pārśvanātha, Ādinātha ve Śāntinātha tapınakları ile sütunlarına çanlar oyulmuş harap Ghantai tapınağı vardır.

Ziyaretçilerin çoğu heykelleri görmeye gelir. Tanrılar ve küçük tanrılar, ibadet sahneleri, öğrencileriyle öğretmenler, dansçılar ve müzisyenler, çömlekçiler ve çiftçiler, makyaj yapan ya da saçını yıkayan kadınlar ve aslan gövdeli vyala'lar gibi efsanevi yaratıklar, saç tellerini, tırnakları ve takıları gösterecek incelikte oyularak duvarları doldurur. Khajuraho en çok erotik panelleriyle bilinir, ama bunlar oymaların onda birinden azını oluşturur; çoğu öne çıkmak yerine büyük düzenin içinde yer alır ve onları bulmak dikkatli bakmayı gerektirir. Akademisyenler onları farklı biçimlerde yorumlar: tantrik imgeler olarak ya da Hinduizmin hayatın dört amacından biri olan kama'yı, yani aşk ve arzuyu ele alışının bir parçası olarak; sanat tarihçisi Stella Kramrisch ise sarılan çiftleri, ruh ile doğanın nihai birleşmesi olan mokşanın bir simgesi olarak görmüştür.

Nasıl gidilir

Khajuraho'nun kendi havalimanı, Civil Aerodrome Khajuraho (HJR), ve anıtların girişine yaklaşık altı kilometre uzaklıkta bir tren istasyonu vardır. Karayoluyla tapınaklar 75 numaralı Ulusal Karayolu'ndan yaklaşık on kilometre içeridedir.