Jaipur'u kuran Racput kralı Sawai Jai Singh, Güneş'in, Ay'ın, gezegenlerin ve yıldızların konumları çıplak gözle okunabilsin diye onu yaptırdı; aletlerin birkaçı 1728'de ayaktaydı ve çalışmalar 1738'e kadar sürdü. Ad, Sanskritçe iki sözcüğü, yantra (alet) ile mantrana (danışmak ya da hesaplamak) birleştirir; yani kabaca “hesap aleti” anlamına gelir. UNESCO Dünya Mirası listesindedir.
Jai Singh, kendi döneminin Zij olarak bilinen astronomi tablolarının verdiği konumların gökyüzünde görülenle uyuşmadığını fark etmişti. Daha iyilerini üretmek için farklı kentlerde beş gözlemevi kurdu; Jaipur onun ana gözlemevi oldu ve 1735'te burada en az 23 astronom çalışıyordu. Ortaya çıkan tablolar, Zij-i Muhammad Shahi, bir yüzyıl boyunca Hindistan'da kullanıldı; ancak büyük ölçüde Uluğ Bey'in ve Philippe de la Hire'ın tabloları gibi daha eski tablolara dayanıyordu. 1743'teki ölümünden sonra alan bakımsız kaldı, bir ara Pratap Singh döneminde silah fabrikasına dönüştürüldü, daha sonra 1876'da Ram Singh ve 1901'de II. Madho Singh döneminde onarıldı; 1948'de ulusal anıt oldu.
Aletler, gökyüzünü haritalamanın üç klasik yolunu kapsar: yerel ufka, gök ekvatoruna ve ekliptiğe göre. Yerel taş ve mermerden, bronz levhalar, tuğla ve harçla yapılmış her aletin, genellikle mermer kaplamasına işlenmiş bir ölçeği vardır. Aralarında, gökyüzünün ters bir görüntüsünü çıkaran, işaretli mermer levhalarla kaplı ve gözlemcinin içinde yürüyebildiği iki yarım küre çanaktan oluşan Jai Prakash Yantra; burçlar kuşağının her takımyıldızı için bir tane olmak üzere on iki güneş saati mili olan Rashi Valaya Yantra; ve Hindu takvimini hesaplamak için kullanılan, 2,43 metre çapında bronz bir usturlap olan Yantra Raj bulunur.
Alanın merkezindeki yapı, “aletlerin büyük kralı” Vrihat Samrat Yantra'dır: yüzü Jaipur'un enlemi olan 27 derece eğimli, 27 metre yüksekliğinde bir güneş saati. Gölgesi saniyede yaklaşık 1 mm, yani dakikada kabaca bir el genişliği ilerler; tutulmalar ve muson yağmurlarının gelişi tepesindeki küçük Hindu chhatri'sinden ilan edilirdi. Yakındaki Shastansh Yantra, öğle vakti Güneş'in iğne deliğinden düşen görüntüsünün bir ölçeğe yansıdığı karanlık bir odadadır; daha küçük Laghu Samrat Yantra ise aynı açıyla zamanı daha az hassas ölçer. Aletlerin büyüklüğü hassasiyeti artırmak içindi, ama Güneş'in bulanık gölge kenarı 30 mm genişliğinde olabilir; zamanla oturan temeller de bazı aletlerin hizasını bozmuştur.




