Bu göller, 11 Kasım 1960'ta araştırmacı Branimir Gušić'in katkısıyla kurulan Mljet Millî Parkı'nın kalbidir. Park, Soline Koyu ve kıyı açığındaki 500 metre genişliğinde bir deniz şeridi de dahil olmak üzere adanın yaklaşık üçte biri olan 5.300 hektara yakın bir alanı kapsıyor; park yönetimi iki gölü önemli bir jeolojik ve oşinografik olgu olarak değerlendiriyor.

Küçük Göl karanın en içine kadar uzanır ve Büyük Göl'e, suyun gelgitle bir ileri bir geri aktığı dar ve sığ bir kanalla bağlanır. 20. yüzyılın 30'lu yıllarında, insanların karşıya geçmek için kullandığı basamak taşlarının yerini Mali most adlı bir taş köprü aldı; hayvanlar ise sudan yürüyerek geçerdi. Büyük Göl de açık denize Soline kanalıyla bağlanır; Benediktenlerin bir zamanlar burada bir su değirmeni vardı. Eski köprü ve değirmen, daha büyük teknelerin göle girebilmesi için 1958'de yıkıldı. Büyük Göl'ün çevresinde Branimir Gušić'in adını taşıyan bir gezinti yolu dolanır; patikalar her iki gölü Polače ve Pomena köylerine bağlar.

Büyük Göl'ün güneyindeki Aziz Meryem Adacığı yarım hektar büyüklüğündedir; üzerinde parkın en çok ziyaret edilen yeri olan bir Benedikten manastırı ve Aziz Meryem Kilisesi bulunur. Keşişler manastırı 1177-1198 arasında inşa etti; 1198, Papa III. Innocentius'un bir belgesiyle kilisenin kutsandığı yıldır. Kilise, Monte Gargano'daki ilk Benedikten manastırını örnek alan, Apulia tarzında tek nefli Romanesk bir yapıdır. Sonraki Rönesans ve Barok değişiklikler orta bölümünü Romanesk bıraktı; bir savunma kulesi de bütün yapı topluluğunu bir kaleye dönüştürdü. Manastır 1809'da Napolyon yönetimi altında kapatıldı, 1960'tan 1991'e kadar otel olarak hizmet verdi ve 1998'de Dubrovnik Piskoposluğu'na iade edildi.

En eski yerleşim olan Polače, 5. yüzyılın sonlarına doğru inşa edilmiş bir Geç Antik Çağ sarayının duvarları arasında gelişti ve köy adını bu saraydan aldı. Koyunu dört adacık, Tajnik, Ovrata, Kobrava ve Moračnik korur; çevresinde Roma kır villalarının ve hamamlarının kalıntıları, bir erken Hristiyan kilisesi ve tepede, limanı korsanlara karşı koruyan Kaštijo gözetleme kulesi bulunur. Pomena bir balıkçı topluluğundan gelişti ve organize grupların başlıca varış noktası oldu. 1793'te keşişlerle yapılan bir anlaşmayla yerleşilen Goveđari, iyi korunmuş geleneksel bir köy olarak koruma altında. Montokuc ve Veliki Sladin Gradac tepelerinden bütün park, Pelješac ve Korčula ile Lastovo'ya doğru uzanan deniz görülebiliyor.

Nasıl gidilir

Mljet'e Dubrovnik, Split ve Pelješac'tan tekneler kalkıyor; gezi teknelerinin çoğu, ikisi de göllere patikalarla bağlı olan Polače ya da Pomena'ya yanaşıyor. Aziz Meryem Adacığı'na giden tekne Mali most'taki iskeleden kalkıyor.